ନିଜ ଭାଷାରେ ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷା କଥା ଶୁଣିଲେ ଆଜିକାଲିର ତଥାକଥିତ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କର ନାକ ଓ ଆଖିପତା ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ। ଏମାନେ ଆପଣା ମନ ଓ ମୁଣ୍ଡ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଓ ସାମନ୍ତବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ପାଖରେ ବନ୍ଧା ପକେଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଆମକୁ ଶିଖାଇଥବା କଥାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆମ ଭାଷା ଯେ ଜ୍ଞାନର ଭାଷା ଓ ବିକାଶର ଭାଷା ହେବାର ଉପଯୁକ୍ତ, ଏ କଥା ମାନିବାକୁ ଏମାନେ ଅରାଜି । ଏହି ଆଧୁନିକମାନେ ଭୁଲିଗଲେଣି ଯେ ବ୍ରିଟିଶ ଅମଳରେ ବିଜ୍ଞାନ ଆମ ହାଇସ୍କୁଲ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଢ଼ା ଯାଉଥିଲା । ସ୍ଵାଧୀନତା ପୂର୍ବର ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିଲା ତା' ନୁହେଁ | ଭାରତର ଭବିଷ୍ୟତ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଭାବୁଥିବା ଶିକ୍ଷାବିତ୍‌ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିଜ୍ଞାନପରି ବିଷୟକୁ ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ପଢ଼େଇବାର କୁପରିଣାମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ବିଦେଶୀ ଭାଷା ଶିଖିବାକୁ ହେବ ତା'ପରେ ତା' ମାଧ୍ୟମରେ ବିଜ୍ଞାନ ପରି କଠିନ ବିଷୟର ନୀତି ନିୟମ ଶିଖେଇଲେ ସେଗୁଡିକୁ ସେ ମାତୃଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା କ୍ଷତି କାରକ । ସ୍ଵାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଚିନ୍ତା ସହିତ ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳର ବିପରୀତ ଚିନ୍ତାକୁ ମିଳେଇ ଦେଖିଲେ ଅବଶ୍ୟ ଲାଜ ଲାଗେ। ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ବଙ୍ଗରେ `ବାଙ୍ଗଲାୟ ବିଜ୍ଞାନ” ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ଶୀର୍ଷ ବିନ୍ଦୁରେ ଥଲେ ବିଶିଷ୍ଟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରନାଥ ବୋଷ । ଲୋକ ମୁହଁରେ ସତ୍ୟେନ ବୋଷ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆଇନ୍‌ଷ୍ଟାଇନ୍‌ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱରେ କେତେକ ସମୀକରଣ କରିଥଲେ। ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଏଲିମେଣ୍ଟ ବା ମୌଳିକ ପଦାର୍ଥଗୁଡିକ ଆଇନ୍‌ଷ୍ଟାଇନ୍‌ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ତାହା ପ୍ରଥମ ଗାଣିତିକ ଉପସ୍ଥାପନ ସେ କରିଥିଲେ, ଏହି ଏଲିମେଣ୍ଟ ଗୁଡିକର ନାମ “ବୋସନ୍‌' ଦିଆଯିବା ଫଳରେ କେବଳ ଭାରତୀୟ ନୁହେଁ, ପୃଥିବୀର ସବୁ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କର ଛାତି କୁଣ୍ଢେମାଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା କୌଣସି ଆବିଷ୍କାରକ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାଠାରୁ ବଡ ସମ୍ମାନ କ'ଣ ହୋଇପାରେ |