खालील उतारा वाचून त्याखालील प्रश्नांची उत्तरे सोडवा.

आमच्या शेतकऱ्यांसारखे चौअंगी भोळे लोक पृथ्वीच्या पाठीवर दुसरीकडे कोठे असतील असें वाटत नाही. ही चार अंगे म्हटली म्हणजे, सामाजिक, धार्मिक, राजकीय आणि व्यावहारी ही होत. या चारही अंगी पूर्ण चार चार आणे, म्हणजे, एकंदरीत बरोबर सोळा आणे भोळा किंवा शहाण्यांच्या गळहाट्यातले वेडे म्हटले म्हणजे आमचे शेतकरीच ! यांनी सामाजिक व धार्मिक बाबींचेही मुखत्यारपत्र जसें ब्रह्मदेवाच्या सहीशिक्क्यानिशी एका विशिष्ट लोकांस करून दिले किंवा त्यांनी ते बनावट करून घेतले तसेच राजकीय व व्यावहारिक बाबींचेही मुखत्यारपत्र, त्याच लोकांनी स्वतःच्या सही शिक्क्यानिशी करून घेतले आहे. म्हणजे आता तान्ह्या पोराचे शुभाशुभ ग्रह पाहण्याच्या कामापासून, तो नुकतेच जन्मलेल्या कायद्याचा नाळ कापीपर्यंतचे बहुतेक सर्व विधी एकाच मुखत्यारांकडून करवून घेण्याची वेळ आली आहे! कालांतराने हीत पुष्कळ फेरफार होईल ती गोष्ट वेगळी, परंतु सध्या चालू असलेल्या प्रकारावरून, आमच्या शेतकऱ्यांच्या भोळेपणाची चतु:सिमा चांगली व्यक्त होत आहे यात संशय नाही. तेव्हा अशा चौअंगी भोळ्या लोकांस स्वयंभू किंवा जातीवंत अथवा उपजत मुखत्याऱ्यांनी प्रत्येक गोष्टीत चकविलें, किंवा फसविले अथवा ठकवित आणिले तर त्यांत काही नवल नाही. कारण जगांतील आम्ही सगळेच धूर्त - लोक भोळ्याभाबड्या लोकांस ठकवित असतों, असा पुरावा ते आपल्या स्वतःच्या बाजूने पुढे आणींत आहेत आणि तो त्याच्या दृष्टिने अगदी बरोबर आहे, सारांश धुर्ताच्या भोळ्या लोकांस गट्ट करण्याचा क्रम जसा सर्वत्र सतत चालू आहे, तसाच त्यांच्या जबड्यातून निसटण्यासाठी भोळ्यांचाही शक्तिनुसार धडपड करण्याचा क्रम सर्वत्र सतत चालू आहे, तेव्हा या बाबींत कोणासच बरेवाईट वाटण्याचे किंवा मानण्याचे कारण नाही, असो.

      पाणाडे हा शब्द त्याचा अर्थ बहुतेकास माहित आहेच. परंतु देवाडे हा शब्द जरी नवीन असला, तरी पण याच्याही अर्थाची फोड करून सांगण्याची आवश्यकता आहे असें आम्हास वाटत नाही. उभयतांच्या उच्चारदृश्यावरून किंवा यमकावरून, पाणाड्यांचा अर्थ देवाडे व देवाड्यांचा अर्थ पाणाडे सांगत आहेत! म्हणजे पाणी कोठे आहे हें सांगणारे - दाखविणारे ते पाणाडे व देव कोठे आहे हे सांगणारे - दाखविणारे ते देवाडे. या शब्दांचे असे सरळ अर्थ आहेत. अर्थात पाणाडे आणि देवाडे हे दोन वर्ग या पृथ्वीवरील मानवाप्राण्याच्या अत्यंत उपयोगी व आवश्यक असेच होत यांत संशय नाही. किंबहुना याच्या अस्तित्वांवाचून जगाचे तारण होणे शक्यच नाही म्हटले तरी चालेल. पहिला वर्ग पाण्याचे खरें ठिकाण दाखवून मनुष्याची शारीरिक तृषा तृप्त करितो ! व दुसरा वर्ग देवाचे ठिकाण अमूक सांगून आत्मिक तृषा तृप्त करतो ! परंतु या दोन वर्गात एक मोठा फरक आहे. पहिल्या वर्गात म्हणजे पाणाड्याच्या वर्गात सर्व धंद्यांची - जातींची माणसे सापडतात! पण दुसऱ्या वर्गात म्हणजे देवाड्यांच्या कळपात एकाच धंद्याची जातीची माणसे सापडतात ! म्हणजे पाणडेपणाचा धंदा करण्याचा कोणास अटकाव नाही. परंतु देवाडेपणाचा धंदा करणाऱ्या देवाड्यांचा या कामी मोठाच अटकाव आहे ! आमच्याशिवाय हा धंदा इतरांनी करूं नये, असे यांचे आग्रहाचे म्हणणे आहे. या म्हणण्यास भरभक्कम पुरावा म्हणून ते मोठमोठ्या शास्त्रांचा, व दांडग्या दांडग्या देवाचा व तोही तर्क चालत नाही अशा जुनाट काळापासूनचा देतात ! परंतु ते सगळेच खोटे कारण देवाडपणाचा धंदा करणे हेच मुळी ढोंग आहे. मग पुराव्याची मातब्बरी ती काय राहिली ? खरें म्हटले तर कोणाही माणसास खरा देवाड्या होण्यास अटकाव करण्याला सवडच नाही. यावरून पाणाड्यापेक्षा देवाडे वरच्या प्रतीचे भोंदू असावेत असा अंदाज करण्यास काही चिंता नाही. असो.