पुढील उतारा वाचा आणि खालील प्रश्नांसाठी योग्य पर्याय निवडा.
अनुभवातून मी नेहमी असं म्हणतो, की जगातलं सगळ्यात मोठं हृदय आणि सगळ्यात मोठा मेंदू हत्तीजवळ आहे. निर्णय हा माणसाचा आहे, कि मेंदूत बसायचं कि हृदयात! कारण मेंदूत हत्तीच्या आकाराचा राग असू शकतो, तर हृदयात हत्तीच्या आकाराचे प्रेम. या सदरामध्ये हत्तीच्या शरीराची साधी ओळख आपण करून घेऊ.
शरीराच्या मानानं हत्तीचे डोळे अतिशय लहान असतात. लहान असले तरी खूप बोलके असतात. हत्तीबरोबर राहून त्यांच्या डोळ्यांतले भाव मला सहज समजू लागले. अतिशयोक्ती नाही, पण उत्सुकता, आश्चर्य, नवल वाटणं, खट्याळपणा, काही वेळेला राग किंवा लटका राग हे त्यांच्या डोळ्यांतून सहजपणे समजायला लागलं आहे. फार लांबचं बघण्याची त्या डोळ्यांची क्षमता नसते. डोळ्यांच्या बुबुळाला बाहेरच्या भागात आकर्षक असं एक पांढरं वर्तुळ असतं. डोळ्यांच्या संरक्षणासाठी जाडसर पापण्याही असतात. हत्तीची सोंड म्हणजे एकाचवेळी बरीच कामं करणारा अवयव असतो. ती सोंड हत्तीचं नाकही असते आणि वरचा ओठही असतो. एकोप्यानं काम करणारे हजारो स्नायू त्या सोंडेमध्ये असतात. ती सोंड हत्तीच्या हाताचं कामही करते. सोंडेच्या टोकाला असलेला अंगठा आणि मुठ हे अगदी रुपयाचं नाणं ते गवताची एक काडी उचलण्याइतके सक्षम असते.
आशियाई हत्तीच्या सोंडेच्या टोकाला एक अंगठा व एक मुठ असते, तर आफ्रिकेच्या हत्तीच्या सोंडेच्या टोकाला दोन अंगठे असतात. या नाकाची वास घेण्याची क्षमता प्रचंड असते. त्यामुळे मिट्ट अंधारातही सोंडेच्या आधारावर ते सहज मार्गक्रमण करतात. सोंड त्यांचं शस्त्रही असते. प्रचंड वजनाच्या किंवा अडथळ्याच्या गोष्टी हत्ती सोंडेने सहज बाजूला करत असतो. अशा जमिनीवरच्या गोष्टी हत्ती उचलतो, तसंच पुढचे दोन पाय हवेत ठेवून झाडाच्या उंच फांद्याही तोडतो. दुष्काळाच्या काळात जर सुकलेल्या नदीपात्रातून हत्ती चालत असेलं तर सोंडेने जमिनीखाली कुठे पाण्याचा झरा आहे का ते शोधू शकतो आणि पायांनी ते खणून काढतो. पाणी पितो आणि पुढे जातो. माणूस जसा हाताच्या वापरावरून डावरा की उजवा आहे हे आपण ठरवतो तसंच हत्तीच्याही सुळ्यांच्या वापरावरून तो डावरा की उजवा आहे हे आपल्याला कळतं हत्तीचा जो सुळा जास्त झिजलेला असेलं तो जास्त वापरलेला असतो. जर डावा झिजला असेलं तर हत्ती डावरा असतो, इतक्या सहज आपण ओळखू शकतो. आफ्रिकेतील नर आणि मादी या दोन्ही हत्तींना सुळे असतात. आशियाई हत्तींमध्ये फक्त नरालाच मोठे सुळे असतात, तर मादीला अगदीच न दिसणारे छोटे सुळे असतात. सुळे हे हत्तीच्या सौंदर्याचे प्रतिक असतं. तसंच त्यांच्या ताकदीचा मापदंडही मानला जातो. एखाद्याला आव्हान देण्याच्या वेगवेगळ्या तऱ्हांमध्ये सुळ्यांचं जमिनीत खुपसणं हाही एक प्रकार असतो. काही वेळा तुम्हाला खेळाचं निमंत्रण देण्यासाठीही हत्ती जमिनीत सुळा खुपसत असतो.