पुढील उतारा वाचा आणि खालील प्रश्नांसाठी योग्य पर्याय निवडा.
फुलं फुललीत. झाडं हिरव्यागार पानांनी नटलीत. एकमेकांकडे बघत बघत त्यांचा दिवस जातो. येतो. फुलझाडांचा, वेलीफुलांचा डोळ्याने आनंद घ्यावा. मनाने प्रसन्न रहावे म्हणून घराच्या अंगणात झाडे लावली. पाणी पाजले. खत खाऊ घातले. स्वतःच्या हाताने त्यांना आळीच्या रुपात घर बांधली. त्यात त्यांना त्यांच्या मनासारखे वाढू दिले. उभी-आडवी, पण कधी सुद्धा कैची लावली नाही. म्हंटले, त्यांचा विस्तार आपण हो कोण कमी करणार? अधिकार काय पोहोचतो आपल्याला? लालचुटूक, तांबडीगर्द, पांढरी, रेशीम अंगांची, सदा फुलणारी फुले घराच्या भिंतींचा आधार घेऊन फुलतात. नैसर्गिक सुगंध देतात. आता मात्र अधूनमधून कुणीतरी यावे असे वाटते. परागकण खाता खाता पाखराने डोळा झाकून घ्यावा. अर्धा मिटावा. हिरव्या पानाला नजर लागू नये म्हणून त्यावरच पाखरानं हागून घ्यावं. नैसर्गिक ते सगळे कसे सहजपणे करावे. आपल्याला लागलेल्या सवयीचे घोंगडे दुसऱ्याला अंगावर टाकायला सांगते कोण आपल्याला? वेलीवर बसलेल्या पाखरांना हुसकावण्याची धांदल करता करता, दुसऱ्याच्या स्वातंत्र्यावर घाला घातल्याचे दु:ख कधीच होत नाही. दुःखाची गाठ ठसठसू लागली तर पाखरवढा रिकामा होत नाही म्हणूनच शल्य......
खरं सांगायचं झालं तर अंगणातील बाहेत यावे म्हणून प्रयत्न करता आला असता मनापासून. घेऊन येणे तसे सोपे होते सर्व बाबतीत. खर्चही फार नव्हता लागत तुला आणण्यासाठी. तशी लहानपणापासूनच तुझ्याशी खानदानाशी दोस्ती. नदीकाठच्या शेतातील वडाच्या बुंध्यात तुझे पहिले घर पाहिले तेव्हापासून आजपर्यंत. तुझ्या बसण्याचे झाडाला हिरवेपण आले असे म्हटले तर कुठे बिघडते? बिघडत नसते काहीच. तरीही तोंडातून एक शब्द फुटत नाही, हे किती वाईट! तुला आठवत असेल, नसेलही. खात्री मी कोण देणार? तुलाही देता येणार नाही. त्या फंदात पडायचेच कशाला म्हणतो! जे आठवते ते आठवायला काय पैसा पडतो का? म्हणून तर म्हणतो, एकदा ये सवडीने. तुला माझ्या अंगणातील सगळी झाडं, फुलं, पाने, आंदन देऊन टाकतो. तू नक्कीच रमशील, खेळशील बागेत त्यांच्याशी. हे सगळे कशासाठी सांगतो हे तुझ्या लक्षात आलेच असेल. अरे, बाबा तुझ्या पंखाला मोकळ्या हवेची सवय. उडावे वाटले की उडावे हा तुझा धर्म रे बाबा. मग तुझ्या धर्माला जाग.
आकाश तुझे अन् पंखातील बळही तुझेच. मनात आणलेस तर अंगणातील कोणत्याही वेलीवर बसणे तुला आवडेल. तसे तुला लोखंडी पिंजऱ्यात पकडून आणता आले असते. कठीणही काय त्यात? पण तसे केले नाही. अंगणात तुझे स्वतःहून येणे मला आवडले. मारून - मुटकून, हरभऱ्याची ओली डाळ किंवा तांबडी मिरची तुझ्या पुढ्यात ठेवून तुला आणता आले असते. पण नको म्हटले.... मनाला पटले नाही. असेलं ओढ अंगणाची तर येशील न सांगता याची मनाला खात्री होती. तुला माहित आहे का, अजून मी वाऱ्यालादेखील बंदिस्त केलेले नाही. उन्हाला धरून ठेवले नाही. सावलीला काडीमोड दिला नाही. आपले - तुपले असे काहीही उतरंडीच्या भांड्यात भरून ठेवले नाही. येणाऱ्या पाखर - पाहुण्यांसाठी मोकळी हवा आहे अजूनही माझ्या अंगणात. मातीच्या बारक्या बुदल्यात भरून ठेवलेले पाणी चोचीनं पिताना